Srpski jezik i književnost

(0 review)
300,00 RSD
Srpski jezik i književnost

Jednačenje suglasnika po mestu tvorbe. Jednačenje suglasnika po zvučnosti

Jednačenje suglasnika po zvučnosti

Jednačenje suglasnika po zvučnosti je glasovna promena koja nastaje kada se u reči, jedan pored drugog, nađu suglasnici koji se razlikuju po zvučnosti.

Tada se prvi suglasnik jednači po zvučnosti sa drugim suglasnikom, tako što on prelazi samo u svoj zvučni, odnosno bezvučni parnjak.

Jednačenje suglasnika po zvučnosti se ne vrši ispred sonanata, jer su oni neutralni po zvučnosti.

 

Primeri:

B u P  (vrabac – vrapci, kobac – kopci)

P u B (top – tobdžija)

G → K

beg – bekstvo, drugo – drukčije

K → G

burek – buregdžinica

D → T

sladak – slatka, gladak – glatka

T → D

svat – svadba

Đ → Ć

riđ – rićkast

Đ → Ć

Ž → Š

težak – teška, držati – drška

Š → Ž

društvo – družba

Z → S

nizak – niska, blizak – bliska

S → Z

tast – tazbina

DŽ → Č

Č → DŽ

vrač – vrabina

Odstupanja od jednačenja suglasnika po zvučnosti

Jednačenje suglasnika po zvučnosti se u govoru uvek čuje, ali u pisanju ima izuzetaka, tako da se dešava da ne pišemo uvek onako kao što govorimo.

Kada se zvučni suglasnik D nađe ispred bezvučnih suglasnika S i Š, u pisanju ostaje nepromenjen:

predsoblje, predstava, podstanar, gradski, odsustvo, podsetiti, odšteta, odštampati, podšišati, predškolski.

Jednačenje suglasnika po zvučnosti se ne vrši u složenim rečima kada bi se jednačenjem dobila dva ista suglasnika:

podtačka, predtakmičenje, podtekst, predturska.

U pisanju ostaju nepromenjene suglasničke grupe u rečima stranog porekla:

dragstor, gangster, transgresija, jurisdikcija, Mekdonald,  Velington, Švedska.

Jednačenje suglasnika po mestu tvorbe

Jednačenje suglasnika po mestu tvorbe (izgovora ili nastanka) jeste glasovna promena u kojoj zubni suglasnici S i Z, kada se nađu ispred prednjonepčanih suglasnika Đ, Ć, DŽ, Č, LJ, NJ, Š i Ž , prelaze u prednjonepčane suglasnike Š i Ž.

S

Ć, Đ, DŽ, Č, LJ, NJ, Š, Ž

Š

Z

Ž

Primeri:

  • nositi – nos + nja – nošnja
  • snalaziti se – snalaz + ljiv –  snalažljiv
  • pas + če – pašče
  • voz+ nja – vožnja
  • iz + čupati – iščupati

Jednačenje suglasnika po mestu tvorbe se dešava i kada se suglasnik N nađe ispred usnenih suglasnika B i P, onda prelazi u M.

N   }    B, P    }   M

stan + beni = stambeni

bon + bombona = bombona

 

Odstupanja od jednačenja suglasnika po mestu tvorbe

Kada se suglasnici S i Z nađu ispred suglasnika LJ i NJ u složenim rečima (složenicama) u kojima  se prvi deo složenice završava suglasnicima  S i Z, a drugi  deo složenice počinje suglasnicima LJ i NJ:

razljutiti, izljubiti, iznjihati, iznjuškati, sljuštiti.

Na spoju složenica N ostaje nepromenjeno ispred usnenih suglasnika:

  • jedan + put – jedanput
  • stran + putica – stranputica
  • crven + perka – crvenperka
  • masken + bal – maskenbal

Često se prave greške u pisanju stranih reči. Pravilno se pišu ovako:

implus, simbol, imperija, imperator, impresija, bombonjera,  bombona, pomfrit, imperfekat

 

Često se dešava da u rečima u kojima je izvršeno jednačenje suglasnika po mestu tvorbe dolazi i do  vršenja drugih glasovnih promena:

Jednačenje suglasnika po zvučnosti vrši se pre jednačenja suglasnika po mestu tvorbe.

obraz + čić – obraić   ——>    jednačenje suglasnika po zvučnosti

obraščić    ———————->    jednačenje suglasnka po mestu tvorbe

 

Posle jednačenje suglasnika po mestu tvorbe dolazi do gubljenja suglasnika:

bez + žični –  bežžični   ——>    jednačenje suglasnika po mestu tvorbe

bežični ————————> gubljenje suglasnika

Jotovanje se vrši pre jednačenja suglasnika po mestu tvorbe:

radost + ju –  radosću   ——>  jotovanje

radošću——————–>  jednačenje suglasnika po mestu tvorbe

Ovaj kurs je prvenstveno namenjen učenicima osmog razreda Osnovnih škola Srbije kao priprema za polaganje prijemnog iz srpskog jezika za upis u srednje škole. Pokrivene su sve najvažnije oblasti koje su obrađene u Osnovnoj školi, poput fonetike, morfologije, padežnog sistema, tvorbe reči, pravopisa… Svaka oblast je razrađena više lekcija.

Karakteristike kursa

  • Lekcija 50
  • Testova 0
  • Trajanje 6 meseci
  • Nivo kursa Osnovna škola
  • Jezik kursa Srpski
  • Polaznika 10
  • Sertifikat No
  • Procena Self
  • Fonetika 0/6

  • Morfologija 0/10

    • Lekcija2.1
      Vrste reči. Imenske reči. Imenice
      30m
    • Lekcija2.2
      Pridevi. Pridevske kategorije. Vrste prideva. Osnovne karakteristike komparacije prideva
      30m
    • Lekcija2.3
      Zamenice. Imeničke zamenice. Pridevske zamenice
      30m
    • Lekcija2.4
      Brojevi
      30m
    • Lekcija2.5
      Glagoli. Osnovne kategorije: vid, rod, aktiv i pasiv, lice, vreme, način, rod i broj
      30m
    • Lekcija2.6
      Gramatičke osnove. Prosti i složeni glagolski oblici. Pomoćni glagoli
      30m
    • Lekcija2.7
      Glagolski oblici. Glagolska vremena: prezent, perfekat, aorist, imperfekat, pluskvamperfekat, futur I, futur II
      30m
    • Lekcija2.8
      Glagolski načini: imperativ, potencijal. Nelični glagolski oblici: glagolski prilog sadašnji, glagolski prilog prošli, radni glagolski pridev, trpni glagolski pridev
      30m
    • Lekcija2.9
      Nepromenjive vrste reči: prilozi, predlozi, veznici, rečce, uzvici
      30m
    • Lekcija2.10
      Služba reči u rečenici: predikat, subjekat, objekat, priloške odredbe, atributi, apozicije
      30m
  • Građenje reči 0/3

    • Lekcija3.1
      Morfeme. Podela reči prema nastanku. Porodica reči
      30m
    • Lekcija3.2
      Tvorba reči. Tvorbeni procesi
      30m
    • Lekcija3.3
      Važniji modeli za tvorbu imenica, prideva i glagola
      30m
  • Sintaksa 0/4

    • Lekcija4.1
      Rečenice u širem smislu (komunikativne rečenice) i rečenice u užem smislu (predikatske rečenice)
      30m
    • Lekcija4.2
      Sintagma. Vrste sintagmi (imeničke, pridevske, priloške, glagolske sintagme)
      30m
    • Lekcija4.3
      Sistem zavisnih rečenica. Obeležja zavisnih rečenica. Glavne vrste zavisnih rečenica: izrične, odnosne, mesne, vremenske, uzročne, uslovne, dopusne, namerne, poredbene i posledične. Veznički izrazi
      30m
    • Lekcija4.4
      Sistem nezavisnih rečenica. Opšti pojmovi o vrstama nezavisnih rečenica, njihovim obeležjima i funkcijama. Naporedne konstrukcije. Glavni tipovi naporednih konstrukcija: sastavne, rastavne, suprotne, isključne, zaključne
      30m
  • Padeži 0/9

    • Lekcija5.1
      Padeži
      10m
    • Lekcija5.2
      Nominativ
      10m
    • Lekcija5.3
      Genitiv
      10m
    • Lekcija5.4
      Dativ
      10m
    • Lekcija5.5
      Akuzativ
      10m
    • Lekcija5.6
      Vokativ
      7m
    • Lekcija5.7
      Instrumental
      10m
    • Lekcija5.8
      Lokativ
      10m
    • Lekcija5.9
      Razlike između padeža. Padežna sinonimija
      10m
  • Pravopis 0/4

    • Lekcija6.1
      Pisanje velikog i malog slova
      30m
    • Lekcija6.2
      Spojeno i odvojeno pisanje reči
      30m
    • Lekcija6.3
      Interpunkcija. Glagol trebati
      30m
    • Lekcija6.4
      Skraćenice. Podela reči na slogove. Podela reči na kraju reda. Suglasnik J
      30m
  • Književni jezik 0/2

    • Lekcija7.1
      Srpski jezik u porodici slovenskih jezika. Razvoj srpskog jezika od 9. do 19. veka. Vukova reforma
      30m
    • Lekcija7.2
      Jezička norma. Jezički standardni (književni) jezik. Nestandardni jezički varijeteti. Izgovori i dijalekti srpskog jezika. Pravopis. Funkcionalni stilovi srpskog književnog jezika
      30m
  • Leksikologija 0/2

    • Lekcija8.1
      Leksikologija. Jednoznačnost i višeznačnost. Homonimija. Sinonimija. Antonimija. Metaforska i metonimijska značenja
      30m
    • Lekcija8.2
      Sastav leksike i sfere upotrebe reči književnog jezika
      30m
  • Književnoteorijski pojmovi 0/2

    • Lekcija9.1
      Podela književnosti. Književni rodovi i vrste
      30m
    • Lekcija9.2
      Osnovni književnoteorijski pojmovi
      30m
  • Stilska izražajna sredstva 0/3

    • Lekcija10.1
      Aliteracija. Asonanca. Anafora. Epifora. Simploha. Palilogija. Onomatopeja. Retorsko pitanje
      30m
    • Lekcija10.2
      Epitet. Poređenje. Metafora. Personifikacija. Simbol. Alegorija. Apostrofa. Sinestezija
      30m
    • Lekcija10.3
      Slovenska antiteza. Gradacija. Kontrast. Hiperbola. Ironija. Sarkazam
      30m
  • Književna dela i pisci 0/4

    • Lekcija11.1
      Narodna književnost
      30m
    • Lekcija11.2
      Umetnička književnost – peti, šesti i sedmi razred
      30m
    • Lekcija11.3
      Umetnička književnost – sedmi i osmi razred
      30m
    • Lekcija11.4
      Umetnička književnost – osmi razred
      30m
  • Testovi 0/1

Ocena polaznika

Prosečna ocena

0
0 rating

Detaljnija ocena

5 stars
0
4 stars
0
3 stars
0
2 stars
0
1 star
0